Kendinin Kullanım Kılavuzu
Bir cihazın nasıl çalıştığını anlamak için kullanım kılavuzuna bakarız. Hangi koşullarda iyi çalıştığını, nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve sorun yaşandığında ne yapılacağını biliriz.
Peki aynı şeyi kendimiz için yapsak?
Kendinin Kullanım Kılavuzu, nasıl çalıştığını, hangi koşullarda daha verimli olduğunu, seni neyin motive ettiğini ve hangi durumlarda zorlandığını daha iyi anlamanı sağlayan kişisel bir farkındalık çalışmasıdır.
Nasıl Çalıştığını Gözlemle
Herkes aynı şekilde çalışmaz.
Bazı insanlar sabah saatlerinde daha üretkendir, bazıları akşam daha iyi odaklanır. Bazıları sessiz ortamda çalışırken, bazıları hafif bir hareket ve ses olduğunda daha rahat hisseder.
Kendine şu soruları sorabilirsin:
- Günün hangi saatlerinde daha iyi çalışıyorum?
- Hangi ortamda daha kolay odaklanıyorum?
- Tek başıma mı, başkalarıyla mı daha verimliyim?
- Uzun süre çalışmak mı, kısa aralıklarla çalışmak mı bana daha uygun?
Amaç kendine hazır bir çalışma sistemi dayatmak değil, sana gerçekten uyan sistemi bulmaktır.
Seni Ne Motive Ediyor?
Motivasyon herkeste aynı şekilde oluşmaz.
Bazı insanlar hedefe ulaşma duygusuyla, bazıları öğrenmeyle, bazıları ise bir işi tamamlamanın verdiği rahatlıkla motive olur.
Kendine şunları sor:
Bir işe başlamamı kolaylaştıran şey nedir?
Bir işi tamamladığımda beni en çok ne mutlu eder?
Hangi tür hedefler beni harekete geçirir?
Ne olduğunda isteğim azalır?
Bu cevaplar, kendi motivasyon yapını daha iyi anlamana yardımcı olabilir.
Enerjini Neler Artırıyor?
Verimlilik yalnızca zaman yönetimi değildir. Enerji de önemlidir.
Bazı insanlar sosyal ortamlardan enerji alırken, bazıları yalnız kaldığında toparlanır. Bazı işler heyecan verirken bazıları çok kısa sürede yorabilir.
Bir hafta boyunca kendini gözlemleyebilirsin.
Hangi işler seni canlandırıyor?
Hangi işler seni tüketiyor?
Kimlerle birlikteyken daha rahat hissediyorsun?
Hangi ortamlarda daha çabuk yoruluyorsun?
Bu farkındalık, gününü daha gerçekçi planlamana yardımcı olabilir.
Seni Zorlayan Durumları Belirle
Kendinin kullanım kılavuzunda yalnızca güçlü yönler değil, zorlandığın alanlar da yer almalıdır.
Örneğin:
Belirsizlik seni zorlayabilir.
Son dakikaya kalan işler stres yaratabilir.
Aynı anda çok fazla iş yapmak dikkatini dağıtabilir.
Eleştiri aldığında motivasyonun düşebilir.
Bunları bilmek bir eksiklik değildir. Tam tersine, hangi koşullarda daha fazla desteğe veya hazırlığa ihtiyaç duyduğunu gösterir.
Stres Altında Nasıl Davranıyorsun?
Yoğunluk arttığında normal davranış biçimimiz değişebilir.
Daha sabırsız olabilir, karar vermekte zorlanabilir, işleri erteleyebilir veya gereğinden fazla kontrol etmeye çalışabiliriz.
Kendine şu soruları sor:
Stresli olduğumda ilk değişen davranışım nedir?
Çevremdekiler bunu nasıl fark eder?
Beni ne sakinleştirir?
Böyle zamanlarda hangi kararları vermemem daha iyi olur?
Bu cevaplar özellikle zor dönemlerde işine yarayabilir.
Nasıl İletişim Kurulmasını İstersin?
Kendini tanımak yalnızca bireysel çalışma biçimini anlamak değildir.
Başkalarıyla iletişim kurma biçimin de önemlidir.
Örneğin geri bildirim alırken doğrudan ve kısa bir iletişim mi tercih ediyorsun, yoksa ayrıntılı açıklama mı?
Bir sorun olduğunda hemen konuşmak mı, biraz düşünüp sonra konuşmak mı sana daha uygun?
Bunları bilmek hem iş hem de özel yaşamda gereksiz yanlış anlaşılmaları azaltabilir.
Sınırlarını Belirle
Kendi kullanım kılavuzunda sınırlar da yer almalıdır.
Hangi koşullarda daha fazla çalışabilirsin?
Ne zaman dinlenmeye ihtiyacın var?
Hangi taleplere “hayır” demen gerekiyor?
Hangi sorumlulukları gereğinden fazla üstleniyorsun?
Sınırlarını bilmek, hem enerjini hem de zamanını daha iyi yönetmene yardımcı olur.
Güçlü Yönlerini Yaz
Kendini tanımak yalnızca sorunlarını görmek değildir.
İyi yaptığın şeyleri de açık biçimde belirle.
Örneğin:
Planlama,
iletişim,
öğretme,
sorun çözme,
sabır,
yaratıcılık,
düzen kurma,
insanları anlama.
Güçlü yönlerini bildiğinde bunları hangi alanlarda daha fazla kullanabileceğini de görebilirsin.
Kendi Kılavuzunu Hazırla
Bir defterde, Word dosyasında veya basit bir tabloda şu başlıkları kullanabilirsin:
En iyi çalıştığım koşullar
Beni motive eden şeyler
Enerjimi artıranlar
Enerjimi azaltanlar
Stres altında verdiğim tepkiler
Güçlü yönlerim
Zorlandığım alanlar
İletişimde ihtiyaç duyduklarım
Sınırlarım
Kendime hatırlatmam gerekenler
Bu listeyi bir kez hazırlayıp bırakmak zorunda değilsin. Zaman içinde kendini daha iyi tanıdıkça güncelleyebilirsin.
Kendinle İlgili Üç Cümle Yaz
Bugün yalnızca şu üç cümleyi tamamlayarak başlayabilirsin:
En iyi performansımı şu koşullarda gösteriyorum: …
Beni en hızlı tüketen şey: …
Zorlandığımda kendime hatırlatmam gereken şey: …
Kendinin kullanım kılavuzunun amacı kendine bir etiket koymak değil; nasıl daha iyi çalıştığını, yaşadığını ve karar verdiğini daha iyi anlamaktır.